27 marca 2017. imieniny: Lidia, Ernest, Jan
Czcionka:   A+ A- 
kontrast
bip
Goryń

Jest najstarszą wsią gminy Jastrzębia. Najwcześniejsze ślady osadnictwa w okolicy Gorynia (cmentarzysko) pochodzą z okresu neolitu.

Wieś istniała już prawdopodobnie w XII wieku. W początkach XVI wieku znajdowała się tu parafia. Historia Gorynia wiąże się z historią kościoła w Polsce. Jak podaję ks. Jan Wiśniewski (historyk, pisarz, założyciel Muzeum PTK w Radomiu) w opisanej przez siebie historii dekanatu radomskiego: " w liczbie dziewiętnastu kościołów dekanatu Radomskiego, Długosz wymienia Gorinye, wieś mającą kościół drewniany i dziedzica jej Jana Zbąskiego Her. Nałęcz". Czytając dalsze fragmenty tego samego opracowania historycznego dowiadujemy się, że do parafii należały wsie: Makosza (Mąkosy), Plaszków (Płasków), Zawada, Byrwcze (Bierwce) i Gorińska Wola. W XVI wieku dziedzicem Gorynia, Woli i Wierzchowicy był Jerzy Charliński.

W XIX w. właścicielem m.in. był Andrzej Deskur - syn Jana (francuskiego szlachcica Jana Piotra de Descours, który przybył do Polski na pocz. XVIII w.), pułkownika gwardii pieszej litewskiej i Salomei z Opackich podstolanki owruckiej. W 1972 r. wstąpił do wojska polskiego, odbył kampanie napoleońskie 1792 i 1974 roku. Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Wojskowego Polskiego i Legii Honorowej. Po zakończeniu kariery wojskowej zajął się działalnością gospodarczą, powiększając własny majątek. Jednak dobra goryńskie stale oddawał w dzierżawę i przebywał tu sporadycznie. Andrzej Deskur zmarł 17 VIII 1850 roku w Cieplicach, gdzie przebywał na kuracji. W 9 lat po śmierci jego zwłoki sprowadzono do kraju i pochowano w rodzinnym grobowcu w kościele parafialnym w Goryniu. Grób został odnowiony a symboliczny pogrzeb odbył się 8 lutego 1959 roku.

Deskurowie nie doczekali się potomstwa, dlatego majątek odziedziczyła żona Andrzeja - Helena, która zmarła w 1858 roku oraz bracia Jan i Józef, potem ich dzieci i wnuki. Na kościół w Goryniu Andrzej Deskur, w sporządzonym w 1846 roku testamencie, zapisał 6000 rubli srebrnych z czego połowa stanowiła "wieczny fundusz dla powyższego kościoła", a od reszty 5 proc. rocznie miał otrzymywać proboszcz za odprawienie nabożeństw w intencji ofiarodawcy i jego rodziny.

W 1861 roku wieś Goryń zmieniła właściciela i dziedzictwo Deskurów przeszło w ręce rodu Gordonów. Majątek nabyli małżonkowie Karol de Huntley Gordon i Laura z Sołtyków - córka kasztelana Franciszka Sołtyka. Po śmierci Karola majątek przechodził kolejno na jego żona a później syna.

W sierpniu 1940 r. niemieckie władze okupacyjne zarządziły wysiedlenie 26 wsi, m.in. Gorynia, leżących na wschód od linii kolejowej Radom - Warszawa oraz na północ od Radomki. We wschodniej części tego obszaru, która została całkowicie wyludniona urządzono poligon artyleryjski. Większość mieszkańców przeniosła się do innych wsi, m.in. Bierwiec i Woli Bierwieckiej. Pierwsze odmowy mieszkańców Gorynia spowodowały represję ze strony okupanta. Spalono kilkanaście gospodarstw, a przez 4 lata istniejącego tu poligonu postępowało zniszczenie wsi. Niemcy rozbierali domy, aby uzyskanego materiału wzmacniać błotniste drogi, którymi poruszał się ciężki sprzęt wojskowy. Na miejscowym cmentarzu znajduje się pomnik jeńców radzieckich, pomordowanych przez Niemców w istniejącym tu w czasie wojny obozie pracy.

     

 

Plan Odnowy Miejscowości

Klikając poniższy link można pobrać Plan odnowy miejscowości Goryń, który oprócz planów na przyszłość miejscowości zawiera także kompendium wiedzy o historii miejscowości, ale także o czasach obecnych.

Pobierz dokument ...

URZĄD GMINY JASTRZĘBIA

Jastrzębia 110, 26-631 Jastrzębia
tel. 48 384-05-05
fax: 48 484-05-04
urzad@jastrzebia.pl

GODZINY URZĘDOWANIA

poniedziałek               8:00 - 16:00
wtorek-piątek              7:00 - 15:00

Rachunek bankowy:

Poludniowo-Mazowiecki BS w Jedlinsku
40 9132 0001 0000 3768 2000 0010